jump to navigation

Η τελευταία εφαρμογή της άμεσης δημοκρατίας 09/12/2013

Posted by Dimitris Patsikas in Αρθρογραφία.
Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
trackback

Στις 8 Δεκεμβρίου 1974 έλαβε χώρα ένα γεγονός-ορόσημο για τη σύγχρονη πολιτική ιστορία της Ελλάδας, στο οποίο δεν αποδίδεται η δέουσα σημασία: το δημοψήφισμα για τη μορφή του πολιτεύματος μέσω του οποίου κλήθηκε ο ελληνικός λαός να αποφασίσει ανάμεσα στη βασιλευόμενη και την αβασίλευτη δημοκρατία. Πρόκειται για την τελευταία εφαρμογή αυτού του αμεσοδημοκρατικού θεσμού, ενώ στο παρελθόν -από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους- είχαν προηγηθεί άλλες οκτώ παρόμοιες διαδικασίες.

Έκτοτε, όμως, όχι μόνο δεν επαναλήφθηκε κανένα δημοψήφισμα, ακόμα και για ζητήματα μείζονος σημασίας (όπως η ένταξη στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες ή στην ευρωζώνη), αλλά υπάρχει ένας ευρύτερος αρνητισμός σε οποιαδήποτε υπόνοια άμεσης συμμετοχής του λαού σε φλέγοντα και στρατηγικής σημασίας θέματα, τόσο από την εκάστοτε εθνική κυβέρνηση όσο και από τις ξένες μεγάλες δυνάμεις. Ενδεικτικά, μπορούν να αναφερθούν τρία παραδείγματα στη μετά του 2000 εποχή, τα οποία αποδεικνύουν του παραπάνω λόγου το αληθές:

Πρώτον, στις αρχές της χιλιετίας, συγκεντρώθηκαν για την (προαιρετική) αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες περί τα 3 εκατομμύρια υπογραφές, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εκκλησίας. Αναρωτιέται κανείς με ποια αφορμή θα κινητοποιούνταν σήμερα ένας τέτοιος τεράστιος όγκος πολιτών. Επίσης, σημειώνεται ότι και σε πρόσφατες προτάσεις συνταγματικής αναθεώρησης το όριο που τίθεται προκειμένου να διεξαχθεί δημοψήφισμα με πρωτοβουλία των πολιτών είναι 500.000 εκλογείς. Ωστόσο, παρά τη συλλογή αυτού του απλησίαστου αριθμού, η τότε κυβέρνηση Σημίτη αρνήθηκε να απευθυνθεί στον ελληνικό λαό, καθώς είχε ήδη αποφασίσει οριστικά για τη διευθέτηση του ζητήματος.

Δεύτερον, τον Νοέμβριο του 2011 στην περιβόητη πια σύνοδο G20 στις Κάννες, ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου ανακοίνωσε την πρόθεσή του να προχωρήσει σε δημοψήφισμα για την έγκριση ή την απόρριψη της -δεύτερης χρονικά- δανειακής σύμβασης μεταξύ της χώρας μας και της τρόικας. Αυτή η σκέψη και μόνο, έδωσε το έναυσμα για να δεχτεί «ομοβροντία πυρών» από τους ευρωπαίους εταίρους (τον αποκάλεσαν μεταξύ άλλων και «ψυχοπαθή»!) αποτελώντας δε το κύκνειο άσμα για την κυβέρνησή του.

Τρίτον, ανάμεσα στις περσινές εκλογές της 6ης Μαΐου και της 17ης Ιουνίου, η παντοδύναμη καγκελάριος της Γερμανίας υπαινίχθηκε με τον πλέον ξεκάθαρο και εκβιαστικό τρόπο ότι η διενέργεια ενός δημοψηφίσματος θα ήταν αναγκαία, ώστε να διευκρινιστεί αυθεντικά η στάση των Ελλήνων απέναντι στο ευρώ. Τότε ήταν η σειρά των πρωταγωνιστών της εγχώριας σκηνής να κατακρίνουν σφοδρά αυτή την απόπειρα ωμής παρέμβασης στην πολιτική ζωή του τόπου.

Συμπερασματικά, προκύπτει αβίαστα η παρατήρηση ότι στον ευρωπαϊκό χώρο υπάρχει μια ευρέως διαδεδομένη «λαοφοβία» (έτσι χαρακτηρίζει το δημοκρατικό έλλειμμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Γιάννης Δρόσος, που σημειώνει περαιτέρω ότι «η κρίση παραείναι σημαντική για να αποφανθεί επ’ αυτής, τυπικά, επίσημα και δεσμευτικά, ο λαός»). Επίσης, όσον αφορά ειδικά στον ελληνικό λαό, αυτός θεωρείται εξακολουθητικά ανώριμος να αποφασίσει για κάτι σημαντικότερο πέρα από τα διλήμματα τύπου «Τσάκας ή Πρόδρομος». Εντούτοις, στις 8 Δεκεμβρίου 1974 σε ένα θεσμικά άψογο δημοψήφισμα, οι Έλληνες με την αθρόα συμμετοχή τους, απέδειξαν μάλλον το αντίθετο: ότι είναι έτοιμοι και ικανοί να αποφασίζουν για τις τύχες και το μέλλον της χώρας.

Advertisements

Σχόλια»

1. Θανάσης Τάκης - 09/12/2013

1) Τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν επιτρέπεται να αποτελούν αντικείμενο δημοψηφίσματος, γιατί -εκτός άλλων- η προστασία τους δεν αφορά τη στάθμιση πλειοψηφίας-μειοψηφίας αλλά για εφαρμογή των θεμελίων του κράτους δικαίου.
2) Επίσης το 44§2 εδ β’ Σ. προβλέπει ότι δεν μπορούν να τεθούν σε δημοψήφισμα »ψηφισμένα νομοσχέδια» που αφορούν δημοσιονομικά ζητήματα. Καθώς η δεύτερη δανειακή σύμβαση συνεχόταν απολύτως με την πρώτη, που είχε ήδη »περάσει» από την ελληνική Βουλή, δεν θα προσέκρουε ένα τέτοιο δημοψήφισμα στον παραπάνω περιορισμό;

2. Dimitris Patsikas - 10/12/2013

@ Θανάσης Τάκης

Βεβαίως και συμφωνώ με την πρώτη παρατήρηση. Ωστόσο, δεν αναφέρομαι στο κείμενο σε τέτοιου είδους ζητήματα (ο αυτοπροσδιορισμός του ατόμου μέσω της προαιρετικής αναγραφής του θρησκεύματος δεν συνιστά ανάλογη περίπτωση).

Επίτρεψέ μου να διαφωνήσω με τη δεύτερη παρατήρηση για δύο λόγους: αφενός διότι η δεύτερη δανειακή σύμβαση δεν αφορούσε αποκλειστικά δημοσιονομικά ζητήματα (συμπεριλάμβανε πληθώρα νομοθετικών διατάξεων που αφορούσαν σχεδόν κάθε υπουργείο, όχι μόνο του ΥπΟικ), αφετέρου δε διότι δεν θεωρώ ότι «συνεχόταν απολύτως» με την πρώτη δανειακή σύμβαση. Αλλά και την αντίθετη άποψη να ακολουθούσαμε (ότι συνέχονται), τούτο δεν προσκρούει σε κάποιον απαγορευτικό εκ του Συντάγματος περιορισμό και δεν μπορεί να αποτελεί την αιτία για τη μη διεξαγωγή δημοψηφίσματος.

3. Θανάσης Τ. - 10/12/2013

1) Η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης περιλαμβάνει και το δικαίωμα του ατόμου να μην αποκαλύπτει το θρήσκευμά του. Υπό τη λειτουργία της ως αμυντικό δικαίωμα, η ελευθερία αυτή σημαίνει ότι κανένας δεν μπορεί να εξαναγκασθεί με οποιονδήποτε τρόπο να αποκαλύψει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις και καμία κρατική αρχή ή κρατικό όργανο δεν επιτρέπεται να παρεμβαίνουν στο χώρο της συνείδησης του ατόμου που είναι απαραβίαστος . Άρα , ούτε μπορεί να αναζητείται το θρησκευτικό φρόνημα αλλά ούτε και να επιβάλλεται η εξωτερίκευσή του (ΣτΕ Ολ 2283/01). [=Αν το ερμηνεύω σωστά, η αναγραφή ή όχι του θρησκεύματος συναπτόταν με ζήτημα θεμελιωδών δικαιωμάτων]
2) Το διακύβευμα στο Μνημόνιο ΙΙ ήταν η υπογραφή ή όχι νέας δανειακής σύμβασης, η οποία –μεταξύ άλλων- θα επέφερε βαρύτατη φορολογία και μειώσεις μισθών. Κατά την ταπεινή γνώμη μου- αυτό είναι ένα ζήτημα που ο συνταγματικός νομοθέτης δεν θέλησε να επιτρέψει στον λαό να αποφασίσει με διαδικασίες άμεσης δημοκρατίας, γιατί είναι βέβαιο ότι στο δίλημμα ‘’νέοι φόροι ή όχι νέοι φόροι’’ ο λαός θα ψηφίζει πάντα το ‘’όχι’’.

4. Dimitris Patsikas - 10/12/2013

@ Θανάσης Τ.

Δεν είμαι τόσο σίγουρος ότι θα ετίθετο κάπως έτσι το δίλημμα (νέοι φόροι ή όχι). Πιθανολογώ πως το διακύβευμα θα ήταν «νέα μέτρα και ευρώ ή όχι νέα μέτρα και εκτός ευρώ», οπότε και το αποτέλεσμα δεν θα ήταν βέβαιο. Γι’ αυτό, άλλωστε, και οι ξένοι ηγέτες πίεσαν προς αυτή την κατεύθυνση: εφόσον γινόταν ένα δημοψήφισμα, να αφορούσε την παραμονή της χώρας στην ευρωζώνη και στην Ε.Ε.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: