jump to navigation

Το «μαύρο» 2013 30/12/2013

Posted by Dimitris Patsikas in Αρθρογραφία.
Tags: , , , , , , , , , , , , , , , ,
1 comment so far

Είθισται τις τελευταίες ημέρες κάθε έτους να γίνεται αναφορά στα σημαντικότερα γεγονότα, τα οποία σημάδεψαν είτε την παγκόσμια κοινή γνώμη είτε μόνο τον μικρόκοσμο της Ελλάδας. Κύριο χαρακτηριστικό των ανασκοπήσεων -ιδίως της σύγχρονης εποχής- συνιστά η τάση για μνημόνευση πρωτίστως των γεγονότων με αρνητική χροιά, όπως δολοφονίες, τρομοκρατικές ενέργειες, πολεμικές συρράξεις, φυσικές καταστροφές. Όσον αφορά στη χώρα μας, η ανασκόπηση του 2013 δεν μπορεί παρά να συμπεριλαμβάνει ορισμένα περιστατικά, τα οποία απασχόλησαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα την εγχώρια επικαιρότητα και ενδεχομένως θα συνεχίσουν να μας προβληματίζουν και στο εγγύς μέλλον.

Πρώτα-πρώτα, στις 11 Ιουνίου ανακοινώθηκε από τα χείλη του κυβερνητικού εκπροσώπου η απόφαση για το οριστικό κλείσιμο της ΕΡΤ. Άμα τη ανακοινώσει πλήθος κόσμου συνέρρευσε στο ραδιομέγαρο της Αγίας Παρασκευής για να εκφράσει τη συμπαράστασή του στους μέχρι τότε εργαζομένους, ενώ θύελλα διαμαρτυριών ξεσηκώθηκε σε ολόκληρη την επικράτεια, καθώς και σε μεγάλες ξένες πρωτεύουσες. Το βράδυ της ίδιας ημέρας έπεσε στις τηλεοράσεις το «μαύρο», στιγματίζοντας δια παντός την ελληνική ιστορία. Μπορεί μεν ο τρόπος λειτουργίας της ΕΡΤ (αναξιοκρατία, κατασπατάληση δημοσίου χρήματος κ.ά.) να μην άρεζε σε κανέναν πλην των ωφελουμένων, ωστόσο δύσκολα θα έβρισκε υποστηρικτές τόσο η βίαιη διακοπή του σήματος όσο και η προχειρότητα στη διαδικασία σύστασης του νέου δημόσιου φορέα ραδιοτηλεόρασης. Πάντως, καλό είναι να τονιστεί πως οι τελευταίες ώρες μετάδοσης, πριν κατέβουν οι διακόπτες στην ΕΡΤ, πρέπει να αποτελέσουν το παράδειγμα για την ορθή άσκηση ελεύθερης δημοσιογραφίας χωρίς άνωθεν εντολές και παρεμβάσεις, όπως συνέβαινε κατά κόρον στο παρελθόν.

Επιπρόσθετα, το τραγικό συμβάν που έλαβε χώρα λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 18ης Σεπτεμβρίου μονοπώλησε δικαιολογημένα το ενδιαφέρον της ελληνικής κοινής γνώμης. Η δολοφονία του Παύλου Φύσσα από φίλα προσκείμενους στη Χρυσή Αυγή δεν ήταν απλώς ένα ειδεχθές έγκλημα, μια ακόμη «μαύρη» στιγμή, αλλά κανονική μαχαιριά στο ήδη πληγωμένο σώμα του δημοκρατικού πολιτεύματος. Παράλληλα, έδωσε την αφορμή για ενδελεχή διερεύνηση εκ μέρους των δικαστικών λειτουργών της δράσης πολλών στελεχών του ακροδεξιού κόμματος, προσδίδοντάς του τον χαρακτηρισμό της εγκληματικής οργάνωσης. Ως αποτέλεσμα της διαλεύκανσης του φονικού, σε συνδυασμό με πληθώρα επιβαρυντικών στοιχείων που προέκυψαν κατά τη διάρκεια της μετέπειτα ανάκρισης, η ηγεσία και ορισμένα σημαίνοντα μέλη της Χρυσής Αυγής οδηγήθηκαν στη φυλακή. Μάλιστα, ήταν η πρώτη φορά που ο αρχηγός μιας παράταξης με κοινοβουλευτική εκπροσώπηση κρίθηκε προσωρινά κρατούμενος. Βεβαίως, το φαινόμενο της ανόδου των εξτρεμιστικών μορφωμάτων, όπως απέδειξαν οι κατοπινές εξελίξεις (:εξακολούθηση και επαύξηση της εκλογικής επιρροής), πρόσκαιρα αντιμετωπίζεται με την ποινική καταστολή, η οποία άλλωστε ενέχει τον κίνδυνο θυματοποίησης των ίδιων των ενόχων. Βασικό μέλημα της πολιτείας θα πρέπει να είναι η καταπολέμηση των οικονομικών και κοινωνικών αιτίων που στρέφουν τον κόσμο προς τα άκρα.

Συμπερασματικά, η ανασκόπηση του 2013 για την Ελλάδα οφείλει -περισσότερο από κάθε άλλη χρονιά- να έχει τον χαρακτήρα της ενδοσκόπησης, ώστε το επόμενο έτος να έχει λιγότερο «μαύρο» σε όλα τα επίπεδα της πολυτάραχης ζωής του τόπου.

Advertisements

Όψεις της κριτικής στη δικαιοσύνη 21/10/2013

Posted by Dimitris Patsikas in Αρθρογραφία.
Tags: , , , , , , , , , , , , , , , ,
2 Σχόλια

Οι πρόσφατες δικαστικές εξελίξεις σε μεγάλες υποθέσεις που απασχολούν την κοινή γνώμη (δίκη Τσοχατζόπουλου, δίωξη της Χρυσής Αυγής) αποτελούν γόνιμο έδαφος για άσκηση σχολιασμού και κριτικής. Από τις πληροφορίες που διαρρέουν (σ)τα ΜΜΕ, τα οποία άλλωστε οφείλουν να παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς ό,τι συμβαίνει στις αίθουσες των δικαστηρίων αλλά και στους διαδρόμους αυτών, οι πολίτες έχουν αναφαίρετο δικαίωμα αφενός να σχηματίζουν γνώμη για τα τεκταινόμενα και αφετέρου να τη διαδίδουν δημόσια.

Δεν θα πρέπει να λησμονείται ότι η ελευθερία της έκφρασης, που κατοχυρώνεται τόσο στο Σύνταγμα (άρθρο 14 παρ. 1) όσο και σε διεθνή νομικά κείμενα (όπως στο άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και στο άρθρο 19 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα), συνιστά έναν από τους βασικότερους πυλώνες του σύγχρονου φιλελεύθερου πολιτισμού. Πράγματι, ο καθένας μπορεί να διατυπώνει γραπτά ή προφορικά τις απόψεις του, όποιες και αν είναι αυτές, αρκεί να μην παραβιάζει τους νόμους του κράτους και να σέβεται τα δικαιώματα των άλλων.

Ιδίως όσον αφορά στη δικαιοσύνη, η άσκηση δημόσιας κριτικής επί των πράξεων, κρίσεων και αποφάσεων των λειτουργών της τείνει να θεωρείται από πολλούς -εκτός από δικαίωμα- πρωταρχικό καθήκον, ως το μοναδικό συνεπές αντίβαρο στα εχέγγυα προσωπικής και θεσμικής ανεξαρτησίας που απολαμβάνουν. Άλλωστε, οι δικαστές ούτε είναι υπεράνω κριτικής ούτε βρίσκονται στο απυρόβλητο: αντιθέτως υποχρεούνται, ως δημόσια πρόσωπα ex officio, να ανέχονται σε μεγαλύτερο και αυστηρότερο βαθμό από τους λοιπούς πολίτες τον έλεγχο και τον σχολιασμό, πρωτίστως όταν λαμβάνει χώρα από τους εξοικειωμένους με τα νομικά. Συναφώς, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει κρίνει πολλάκις πως το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης απολαμβάνει υπέρτερης προστασίας σε σχέση με τον σεβασμό και την προάσπιση του κύρους και των οργάνων της δικαστικής εξουσίας (σε μια χαρακτηριστική υπόθεση ελληνικού ενδιαφέροντος θεωρήθηκε ότι κακώς καταδικάστηκε δημοσιογράφος που αποκάλεσε δικαστικό λειτουργό «επίορκο» και «καραγκιόζη»!).

Παράλληλα, πρέπει όμως να παρατηρηθεί ότι, για να μη στερείται σοβαρότητας μια τέτοιου είδους κριτική, προϋποτίθεται ότι ο εκάστοτε σχολιαστής γνωρίζει δύο πράγματα (που ο δικαστής δεδομένα γνωρίζει): τις ρυθμίσεις του νόμου και ποια στοιχεία περιέχονται στη δικογραφία. Ωστόσο, από τη στιγμή που πλήρη γνώση της δικογραφίας ουδέποτε μπορεί να έχει κάποιος -ή όταν θα την έχει, θα είναι ήδη πολύ αργά-, τουλάχιστον θα πρέπει να είναι ενημερωμένος για το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο. Για παράδειγμα, σε αρκετούς ενδεχομένως ξένισε η απόφαση περί μη προσωρινής κράτησης ορισμένων βουλευτών της Χρυσής Αυγής ή η επιβολή πρόσκαιρης αντί ισόβιας κάθειρξης στον Άκη Τσοχατζόπουλο. Βεβαίως, το ζήτημα που τίθεται είναι αν από νομικής πλευράς ήταν εφικτό να συμβεί κάτι διαφορετικό από τα παραπάνω (: μάλλον όχι).

Σε κάθε περίπτωση, ορθό είναι να διαχωρίζεται η νομική από την πολιτική κριτική των δικαστικών δρωμένων: ενώ η δεύτερη εκφράζεται εύκολα και συνηθέστατα χωρίς κόστος, η πρώτη ενέχει δυσχέρειες και απαιτεί πολλή προσοχή, διότι ελλοχεύει ο κίνδυνος αυτοεξευτελισμού ακόμα και για τους θεωρητικά επαΐοντες.

Αρέσει σε %d bloggers: