jump to navigation

Ο αμέτοχος Πρόεδρος της Δημοκρατίας 25/06/2013

Posted by Dimitris Patsikas in Αρθρογραφία, Δημοσιεύσεις στο νομικό Τύπο.
Tags: , , , , , , , , , , , , , ,
1 comment so far

Τα τελευταία χρόνια, ιδίως από το 2009 και έπειτα, παρατηρείται η συστηματική προσφυγή της εκάστοτε κυβέρνησης στην έκδοση πράξεων νομοθετικών περιεχομένου (π.ν.π.), προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα ποικίλα αναφυόμενα προβλήματα κατά την ενάσκηση της πολιτικής τους.

Πιο πρόσφατο παράδειγμα αποτέλεσε η από 10.6.2013 π.ν.π., η οποία δίνει τη δυνατότητα σε υπουργούς να προχωρούν σε συγχωνεύσεις φορέων ή να αποφασίζουν το κλείσιμό τους. Με τον τρόπο αυτό μεθοδεύτηκε το «λουκέτο» στην ΕΡΤ, θέμα που έχει ήδη κορεστεί και εδώ μόνο ως αφετηρία διατύπωσης ορισμένων σκέψεων θα λειτουργήσει. Στην πραγματικότητα, η επαφή μας με το θεσμό των π.ν.π. είναι πλέον συχνότερη παρά ποτέ, ενώ πιθανότατα θα συνεχίσει να προτιμάται από την εκτελεστική εξουσία πρωτίστως λόγω της ταχύτερης σε σχέση με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία λήψης των αναγκαίων μέτρων και επίτευξης των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων.

Η δυνατότητα έκδοσης π.ν.π. προβλέπεται στο άρθρο 44 παρ. 1 του Συντάγματος: «Σε έκτακτες περιπτώσεις εξαιρετικά επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί, ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου, να εκδίδει πράξεις νομοθετικού περιεχομένου(…)». Από μια απλή ανάγνωση της προκείμενης ρύθμισης προκύπτει ότι, πέραν της ουσιαστικής προϋπόθεσης -ήτοι της ύπαρξης έκτακτων περιπτώσεων εξαιρετικά επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης-, για την έκδοση π.ν.π. απαιτείται η σύμπραξη του Υπουργικού Συμβουλίου και του Προέδρου της Δημοκρατίας (ΠτΔ).

Υποστηρίζεται στη θεωρία του Συνταγματικού Δικαίου ότι η εν λόγω συμμετοχή του ΠτΔ είναι καθαρά τυπική και συνεπώς αυτός υποχρεούται, εφόσον η κυβέρνηση του προτείνει την έκδοση π.ν.π., να την υπογράψει. Ωστόσο, η αντίληψη αυτή δεν στηρίζεται ευθέως στο γράμμα του Συντάγματος: αντιθέτως, η δυνητική διατύπωση («μπορεί…να εκδίδει») οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο ΠτΔ διαθέτει διακριτική ευχέρεια στην έκδοση π.ν.π. και σε καμία περίπτωση δεν έχει δέσμια αρμοδιότητα.

Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει κανείς αν προσεκτικά διαβάσει τι προβλέπεται και ως προς τις άλλες αρμοδιότητες του ΠτΔ, οι οποίες εξάλλου είναι «μόνο όσες του απονέμουν ρητά το Σύνταγμα και οι νόμοι που είναι σύμφωνοι μ’ αυτό» (άρθρο 50) και όσες του έχουν απομείνει μετά την αναθεώρηση του 1986. Ενδεικτικά, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο ΠτΔ δεν έχει δυνατότητα να ενεργήσει ή ακόμη και να απέχει από μία ενέργεια, ο συνταγματικός νομοθέτης είναι σαφής: έτσι, ο ΠτΔ «διορίζει τον Πρωθυπουργό» (άρθρο 37 παρ. 1), «συγκαλεί τη Βουλή» (άρθρο 40 παρ. 1), «εκδίδει τα διατάγματα» (άρθρο 43 παρ. 1). Όμως, όταν ο ΠτΔ έχει ένα -έστω περιορισμένο- περιθώριο κινήσεων, το Σύνταγμα είναι και πάλι ξεκάθαρο: πράγματι, ο ΠτΔ «μπορεί να αναστείλει τις εργασίες της βουλευτικής συνόδου» (άρθρο 40 παρ. 2), «μπορεί να διαλύσει τη Βουλή» (άρθρο 41 παρ. 1), «μπορεί να αναπέμψει στη Βουλή νομοσχέδιο» (άρθρο 42 παρ. 1).

Δυστυχώς, η πολιτική πρακτική τόσο από την πλευρά των κυβερνήσεων όσο και εκ μέρους των προσώπων που διετέλεσαν ΠτΔ, από τη Μεταπολίτευση έως σήμερα, έχουν καταστήσει τον τελευταίο αδρανή και αμέτοχο παρατηρητή της δημόσιας ζωής της χώρας. Δύο πιθανές εξελίξεις διαφαίνονται στον ορίζοντα: είτε ο ΠτΔ θα ασκήσει πραγματικά εκείνες τις συνταγματικές αρμοδιότητες στις οποίες έχει ακόμα ορισμένη διακριτική ευχέρεια, είτε θα πρέπει να του αφαιρεθούν και αυτές στην επόμενη αναθεώρηση. Το έσχατο, τουλάχιστον, θα ήταν ένα δείγμα ειλικρίνειας.

Advertisements

Ένας χρόνος μετά τις εκλογές: οι τρεις πυλώνες 17/06/2013

Posted by Dimitris Patsikas in Αρθρογραφία.
Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
add a comment

Στις 17 Ιουνίου 2012, μετά από ένα διάστημα ουσιαστικής ακυβερνησίας εξαιτίας των αναπάντεχων(;) αποτελεσμάτων των εκλογών της 6ης Μαΐου, οι Έλληνες ψηφοφόροι κλήθηκαν να προσέλθουν εκ νέου στις κάλπες. Με την ψήφο τους έδωσαν την πρωτοκαθεδρία στη Νέα Δημοκρατία αναγκάζοντάς την όμως να συνεταιριστεί με το ΠΑΣΟΚ και τη Δημοκρατική Αριστερά, προκειμένου να κυβερνηθεί η χώρα. Εξύψωσαν δε τον ΣΥΡΙΖΑ ως κύριο αντιπολιτευτικό πυρήνα και καθιέρωσαν τη Χρυσή Αυγή στα κοινοβουλευτικά έδρανα. Σήμερα, δράττοντας την ευκαιρία από τη συμπλήρωση ενός έτους από τις κρισιμότερες εκλογές της Μεταπολίτευσης (μέχρι τις επόμενες), παρίσταται η ανάγκη επαναπροσέγγισης της κομματικής γεωγραφίας, βάσει και των πιο πρόσφατων δημοσκοπικών δεδομένων.

Καταρχάς, η κυβέρνηση των τριών εταίρων απολαμβάνει ακόμα την ανοχή της πλειοψηφίας -έστω- των φοβισμένων πολιτών. Ο πρωθυπουργός αφενός καρπώνεται σε μεγάλο βαθμό την παραμονή της χώρας στην ευρωζώνη και αφετέρου κερδίζει πόντους από το γεγονός ότι επιδεικνύει ένα στοιχειώδες σθένος, τόσο στις διεθνείς επαφές του όσο και στις εσωτερικές διαμάχες, που είχε εκλείψει τα τελευταία χρόνια. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο αυτό που επισημαίνει ο πρόεδρος της εταιρείας GPO Τάκης Θεοδωρικάκος (30.5.2013) στην aixmi.gr ότι ο Αντώνης Σαμαράς «πέτυχε κάτι που στις δημοσκοπήσεις τα τελευταία 13 χρόνια δεν είχε ξανασυμβεί. Το πρώτο κόμμα στις εκλογές, που βρέθηκε γρήγορα δημοσκοπικά στη δεύτερη θέση, να ξαναπεράσει μπροστά».

Σε αυτό το (οριακό) προβάδισμα της ΝΔ συμβάλλει και το ίδιο το κόμμα της μείζονος αξιωματικής αντιπολίτευσης, το οποίο αδυνατεί προσώρας να συνθέσει ένα αξιόπιστο, ρεαλιστικό πρόγραμμα που θα δώσει προοπτική και όραμα στην απελπισμένη κοινωνία. Ο Αλέξης Τσίπρας αρκείται σε μια στείρα και παλαιάς κοπής καταγγελτική πολιτική, με αποτέλεσμα να μην πείθει μέχρι τώρα τους πολλούς παρά τις διαφαινόμενες ελπίδες μελλοντικής διακυβέρνησης (αλήθεια, ακολουθώντας ποια κατεύθυνση και συνεργαζόμενος με ποιους;). Ενδεικτική της αδυναμίας του ΣΥΡΙΖΑ να αποκτήσει ευρύτερη δυναμική είναι η αντίληψη των περισσότερων που, από τη μία, θεωρούν πως τα πράγματα θα ήταν χειρότερα με τον εν λόγω σχηματισμό στο «τιμόνι» και, από την άλλη, δεν πιστεύουν ούτε ότι θα καταργούσε το μνημόνιο.

Το μοναδικό κόμμα, όμως, που ανεβάζει τα ποσοστά του σε σχέση με τα αντίστοιχα των περσινών εκλογών -και μάλιστα, σημαντικά- είναι η Χρυσή Αυγή, πίσω από την οποία συμπαρατάσσονται σταθερά όσοι έχουν απογοητευτεί πλήρως από το πολιτικό σύστημα και την ολοφάνερη ανικανότητά του να αντιμετωπίσει καίρια κοινωνικά ζητήματα, όπως ασφάλεια, λαθρομετανάστευση, ανεργία.

Ασθμαίνοντας ακολουθούν το απαξιωμένο ΠΑΣΟΚ και η επαμφοτερίζουσα ΔΗΜΑΡ, που απειλούνται σοβαρά με καταβαράθρωση, οι «φυλλορροούντες» Ανεξάρτητοι Έλληνες και το αδιάφορα επαναλαμβανόμενο ΚΚΕ. Επίσης, λόγω της επικρατούσας ρευστότητας, ενδιαφέρον παρουσιάζει η ολοένα αυξανόμενη τάση δημιουργίας νέων σχηματισμών, πόλων και ομάδων σε κάθε πλευρά του ιδεολογικού φάσματος. Κανείς δεν μπορεί, βεβαίως, να μαντέψει ποιοι από αυτούς θα αντέξουν στο πέρασμα του χρόνου, αν θα συμμαχήσουν μεταξύ τους και πόσοι θα εξαϋλωθούν.

Εν κατακλείδι και υπό τις παρούσες συνθήκες, έχει δημιουργηθεί ένα τριπολικό σύστημα (ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ και ΧΑ), με αυτούς τους τρεις να αποτελούν -καλώς ή κακώς- τους βασικούς πυλώνες του κομματικού τοπίου και τους υπόλοιπους να έπονται αγκομαχώντας.

Προσμένοντας την (επ)ανάσταση 08/05/2013

Posted by Dimitris Patsikas in Αρθρογραφία.
Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , ,
add a comment

Τη Μεγάλη Πέμπτη που μας πέρασε, ο πρωθυπουργός έδωσε σαφή εντολή σε όλους τους υπουργούς να παραμείνουν στα γραφεία τους -λες και δεν όφειλαν να το πράξουν!- προκειμένου να συνεχίσουν το κυβερνητικό έργο. Ποτέ δεν θα μάθουμε αν πράγματι και ποιοι συγκεκριμένοι υπουργοί (δεν) έλειψαν από τις θέσεις τους την εν λόγω ημέρα. Αλλά και πότε εν τέλει εξέδραμαν προς τον τόπο προορισμού τους, καθώς και πότε επέστρεψαν στα καθήκοντά τους.

Σε κάθε περίπτωση, το άσχημο είναι πως θεωρείται πια αυτονόητο να ξεκουράζονται και μάλιστα για μεγάλα χρονικά διαστήματα -Πάσχα, Χριστούγεννα, καλοκαίρι, τα περισσότερα σαββατοκύριακα- αυτοί που έχουν τις τύχες της χώρας στα χέρια τους. Και επιπλέον, ξεχνούν την πραγματική σημασία του λειτουργήματός τους: ότι, δηλαδή, υπουργός δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά υπηρέτης του λαού. [Αρκετά χρόνια παλαιότερα, το καλοκαίρι του 1978, ο τότε νεοεισελθών στην κυβέρνηση και στο κόμμα της Νέας Δημοκρατίας, Κώστας Μητσοτάκης, ανέλαβε να ζητήσει από τον πρωθυπουργό λίγες ημέρες άδειας, για να ξεκουραστούν οι καταπονημένοι υπουργοί ενόψει του Δεκαπενταύγουστου. Βλοσυρός πάντα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, απευθύνθηκε στο υπουργικό συμβούλιο λέγοντας: «Αν θέλει κανείς να ξεκουραστεί, ας μου το πει να τον ξεκουράσω τώρα»!]

Εσχάτως, έρχονται στη φόρα -με αξιοπρόσεκτη συχνότητα- διάφορες ιστορίες από την καθημερινότητα του Δημοσίου, που μας κάνουν όλους να μένουμε με το στόμα ανοιχτό. Άλλοτε ακούμε για υπαλλήλους που απουσιάζουν αδικαιολόγητα από τη θέση τους με νόμιμη ή όχι άδεια (οι λεγόμενοι «κοπανατζήδες»), άλλοτε για εκείνους που πηγαίνουν το πρωί στη δουλειά τους, χτυπούν την κάρτα τους και στη συνέχεια εξαφανίζονται (οι αποκαλούμενοι και «φαντάσματα»). Ανακαλύπτονται δε περιπτώσεις υπαλλήλων που κατέθεσαν πλαστά πτυχία για να προσληφθούν και εξακολουθούν να καταλαμβάνουν δημόσιες θέσεις ή άλλων που καταδικάστηκαν για κακουργήματα και συνεχίζουν να πληρώνονται από τον κρατικό κορβανά.

Δεν είναι της ώρας να προσπαθήσουμε έστω να απαριθμήσουμε τα όσα τραγελαφικά συνέβαιναν και δυστυχώς συμβαίνουν ακόμα στη δημόσια ζωή του τόπου, είτε πρόκειται για την κορυφή του παγόβουνου -τους υπουργούς, τους γενικούς γραμματείς και τους πολιτικούς εν γένει- είτε αφορά κάθε βαθμίδα των δημόσιων λειτουργών. Και για να αποδίδουμε τα του Καίσαρος τω Καίσαρι, δεν είναι σκοπός του παρόντος άρθρου να εξάρει το έργο της πλειοψηφίας των υπαλλήλων του Δημοσίου, οι οποίοι εκτελούν σωστά τις υποχρεώσεις τους και παρά τις όποιες αντιξοότητες σέβονται τον διοικούμενο (θα μπορούσε κανείς να τους ονομάσει και «κορόιδα», για ευνόητους λόγους).

Ωστόσο, μια που τις άγιες ημέρες του Πάσχα γινόμαστε αυτόπτες και αυτήκοοι μάρτυρες των στερεότυπων δηλώσεων περί ανάστασης της χώρας και των επαναλαμβανόμενων άνευρων διαγγελμάτων, φρόνιμο θα ήταν να θυμόμαστε και τη ρήση ενός μεγάλου Έλληνα πολιτικού: ο Αντώνης Τρίτσης τόνιζε, λοιπόν, ότι «στην Ελλάδα η μεγαλύτερη επανάσταση θα είναι απλά να κάνει ο καθένας τη δουλειά του σωστά».

Αν όλοι, από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας μέχρι τον δεκανέα που υπηρετεί στο Καστελόριζο και από τον πρωθυπουργό μέχρι το προσωπικό καθαρισμού της Βουλής, έκαναν σωστά τη δουλειά τους, τότε αυτή θα ήταν μια πραγματική (επ)ανάσταση, την οποία προσμένουμε.

Αρέσει σε %d bloggers: