jump to navigation

Ο αμέτοχος Πρόεδρος της Δημοκρατίας 25/06/2013

Posted by Dimitris Patsikas in Αρθρογραφία, Δημοσιεύσεις στο νομικό Τύπο.
Tags: , , , , , , , , , , , , , ,
1 comment so far

Τα τελευταία χρόνια, ιδίως από το 2009 και έπειτα, παρατηρείται η συστηματική προσφυγή της εκάστοτε κυβέρνησης στην έκδοση πράξεων νομοθετικών περιεχομένου (π.ν.π.), προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα ποικίλα αναφυόμενα προβλήματα κατά την ενάσκηση της πολιτικής τους.

Πιο πρόσφατο παράδειγμα αποτέλεσε η από 10.6.2013 π.ν.π., η οποία δίνει τη δυνατότητα σε υπουργούς να προχωρούν σε συγχωνεύσεις φορέων ή να αποφασίζουν το κλείσιμό τους. Με τον τρόπο αυτό μεθοδεύτηκε το «λουκέτο» στην ΕΡΤ, θέμα που έχει ήδη κορεστεί και εδώ μόνο ως αφετηρία διατύπωσης ορισμένων σκέψεων θα λειτουργήσει. Στην πραγματικότητα, η επαφή μας με το θεσμό των π.ν.π. είναι πλέον συχνότερη παρά ποτέ, ενώ πιθανότατα θα συνεχίσει να προτιμάται από την εκτελεστική εξουσία πρωτίστως λόγω της ταχύτερης σε σχέση με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία λήψης των αναγκαίων μέτρων και επίτευξης των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων.

Η δυνατότητα έκδοσης π.ν.π. προβλέπεται στο άρθρο 44 παρ. 1 του Συντάγματος: «Σε έκτακτες περιπτώσεις εξαιρετικά επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί, ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου, να εκδίδει πράξεις νομοθετικού περιεχομένου(…)». Από μια απλή ανάγνωση της προκείμενης ρύθμισης προκύπτει ότι, πέραν της ουσιαστικής προϋπόθεσης -ήτοι της ύπαρξης έκτακτων περιπτώσεων εξαιρετικά επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης-, για την έκδοση π.ν.π. απαιτείται η σύμπραξη του Υπουργικού Συμβουλίου και του Προέδρου της Δημοκρατίας (ΠτΔ).

Υποστηρίζεται στη θεωρία του Συνταγματικού Δικαίου ότι η εν λόγω συμμετοχή του ΠτΔ είναι καθαρά τυπική και συνεπώς αυτός υποχρεούται, εφόσον η κυβέρνηση του προτείνει την έκδοση π.ν.π., να την υπογράψει. Ωστόσο, η αντίληψη αυτή δεν στηρίζεται ευθέως στο γράμμα του Συντάγματος: αντιθέτως, η δυνητική διατύπωση («μπορεί…να εκδίδει») οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο ΠτΔ διαθέτει διακριτική ευχέρεια στην έκδοση π.ν.π. και σε καμία περίπτωση δεν έχει δέσμια αρμοδιότητα.

Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει κανείς αν προσεκτικά διαβάσει τι προβλέπεται και ως προς τις άλλες αρμοδιότητες του ΠτΔ, οι οποίες εξάλλου είναι «μόνο όσες του απονέμουν ρητά το Σύνταγμα και οι νόμοι που είναι σύμφωνοι μ’ αυτό» (άρθρο 50) και όσες του έχουν απομείνει μετά την αναθεώρηση του 1986. Ενδεικτικά, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο ΠτΔ δεν έχει δυνατότητα να ενεργήσει ή ακόμη και να απέχει από μία ενέργεια, ο συνταγματικός νομοθέτης είναι σαφής: έτσι, ο ΠτΔ «διορίζει τον Πρωθυπουργό» (άρθρο 37 παρ. 1), «συγκαλεί τη Βουλή» (άρθρο 40 παρ. 1), «εκδίδει τα διατάγματα» (άρθρο 43 παρ. 1). Όμως, όταν ο ΠτΔ έχει ένα -έστω περιορισμένο- περιθώριο κινήσεων, το Σύνταγμα είναι και πάλι ξεκάθαρο: πράγματι, ο ΠτΔ «μπορεί να αναστείλει τις εργασίες της βουλευτικής συνόδου» (άρθρο 40 παρ. 2), «μπορεί να διαλύσει τη Βουλή» (άρθρο 41 παρ. 1), «μπορεί να αναπέμψει στη Βουλή νομοσχέδιο» (άρθρο 42 παρ. 1).

Δυστυχώς, η πολιτική πρακτική τόσο από την πλευρά των κυβερνήσεων όσο και εκ μέρους των προσώπων που διετέλεσαν ΠτΔ, από τη Μεταπολίτευση έως σήμερα, έχουν καταστήσει τον τελευταίο αδρανή και αμέτοχο παρατηρητή της δημόσιας ζωής της χώρας. Δύο πιθανές εξελίξεις διαφαίνονται στον ορίζοντα: είτε ο ΠτΔ θα ασκήσει πραγματικά εκείνες τις συνταγματικές αρμοδιότητες στις οποίες έχει ακόμα ορισμένη διακριτική ευχέρεια, είτε θα πρέπει να του αφαιρεθούν και αυτές στην επόμενη αναθεώρηση. Το έσχατο, τουλάχιστον, θα ήταν ένα δείγμα ειλικρίνειας.

Advertisements

Το «υπερδικαίωμα» στην απεργία 20/05/2013

Posted by Dimitris Patsikas in Αρθρογραφία.
Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
add a comment

Η εξαγγελία απεργίας από τους εκπαιδευτικούς, η άμεση επιστράτευσή τους εκ μέρους της κυβέρνησης και η κατοπινή αναστολή των κινητοποιήσεων, προκειμένου να διεξαχθούν κανονικά οι πανελλαδικές εξετάσεις, μονοπώλησαν το ενδιαφέρον -σχεδόν σύμπασας- της κοινής γνώμης τις τελευταίες δύο εβδομάδες. Ωστόσο, δεν είναι καθόλου βέβαιο αν αυτή η αλληλουχία εξελίξεων εξέπληξε κανέναν ή, ακόμα περισσότερο, αν μας έκανε σοφότερους. Το σίγουρο είναι ότι, με μια όσο το δυνατόν νηφάλια προσέγγιση, θα μπορούσαν να διατυπωθούν ορισμένες επισημάνσεις κυρίως σχετικά με το απεργιακό δικαίωμα και πώς αυτό ασκήθηκε (και δυστυχώς συνεχίζει να ασκείται) από τη Μεταπολίτευση έως σήμερα.

Στη χώρα μας, μελανό κανόνα της κοινωνικής ζωής αποτελεί η αδιαφορία για τα δικαιώματα των άλλων και εξαίρεση ο σεβασμός τους, σε πλείστες εκφάνσεις της καθημερινότητας. Τρανό παράδειγμα: αυτή η έσχατη δεδηλωμένη βούληση των συνδικαλιστικών οργανώσεων των καθηγητών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης να απεργήσουν κατά τις ημέρες εξέτασης των μαθητών της Γ’ Λυκείου σε πανελλήνιο επίπεδο. Το συντεχνιακό συμφέρον -εν προκειμένω των εκπαιδευτικών- επικρατεί κάθε έτερου δικαιώματος, οποιασδήποτε σκέψης και λογικής. Ουδείς νοιάζεται για τους άλλους, επί παραδείγματι για τους μαθητές που επιθυμούν να μετάσχουν στην τελική διαγωνιστική διαδικασία, η οποία συνιστά (καλώς ή κακώς) την κορωνίδα της πολυετούς σχολικής διαδρομής, όπως είχαν προγραμματίσει. Αλλά και κανείς δεν ασχολείται με τους γονείς, που τόσα στερήθηκαν για να δουν τα παιδιά τους να μάχονται απερίσπαστα, με αξιοπρέπεια και σωστή προετοιμασία, να πετυχαίνουν τελικά ή όχι.

Συνεπώς, επαληθεύεται για πολλοστή φορά η παρατήρηση του καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου, Σταύρου Τσακυράκη: «Οι άλλοι πρέπει να υποφέρουν για να μας υποστηρίξουν, πρέπει να εξαναγκαστούν να ενδώσουν στα αιτήματά μας, για να πάψει η ταλαιπωρία τους. Οι άλλοι μετρούν μόνο ως σύμμαχοι ή φίλοι στην υποστήριξη των εγωιστικών μας συμφερόντων, ποτέ ως άξιοι σεβασμού στην απόλαυση δικών τους δικαιωμάτων». Ή θα είστε μαζί μας ή εναντίον μας. Μέση λύση δεν υπάρχει.

Άλλωστε, στην Ελλάδα σπανιότατα γίνεται συζήτηση για τον δίκαιο ή άδικο χαρακτήρα των οποιωνδήποτε αγωνιστικών διεκδικήσεων. Όλες οι απεργιακές κινητοποιήσεις θεωρούνται εκ προοιμίου δημοκρατικές, συνταγματικές και προεχόντως δίκαιες, έστω και αν κρίνονται -πολύ συχνά, είναι η αλήθεια- καταχρηστικές από τα δικαστήρια. Ουσιαστικά, μέσω της θωπείας των συνδικαλιστικών ηγεσιών από την εκάστοτε κυβέρνηση και της παράλληλης ανοχής της κοινωνίας, δημιουργήθηκε ένα «υπερδικαίωμα» στην απεργία που μαζί με κάποιες άλλες συλλογικές ελευθερίες, όπως η συνάθροιση (εδώ ταιριάζουν και οι καταλήψεις δρόμων), εξακολουθούν να υπερακοντίζουν ακόμα και τα θεμελιωδέστερα δικαιώματα. [Ας μη θίξουμε δε την καθολικότητα που απολαμβάνει το απεργιακό δικαίωμα, το οποίο έχει πλέον επεκταθεί στους δικηγόρους, στους δικαστικούς λειτουργούς, στους γιατρούς του ΕΣΥ και στα σώματα ασφαλείας!].

Πάντως, ειδικά στην εποχή της κρίσης, γίνεται ολοένα και πιο ξεκάθαρο ότι οι οικονομικές διεκδικήσεις τής μιας συντεχνίας-ομάδας έρχονται σε ευθεία αντιπαράθεση με τα συμφέροντα των υπόλοιπων κοινωνικών τάξεων, ενόψει των λιγοστών διαθέσιμων κρατικών πόρων. Δεν θα ήταν παρακινδυνευμένο να προβλέψει κάποιος ότι, τραγικό απότοκο αυτής της προτεραιότητας που δόθηκε στην άσκηση των επίμαχων συλλογικών δικαιωμάτων, και δη της απεργίας, (φαντάζει ότι θα) είναι ο ολοσχερής εκφυλισμός τους.

Αρέσει σε %d bloggers: